Polski cmentarz w Teheranie

W 1942 r. ok. 120 tysięcy polskich żołnierzy i cywilów zwolnionych z sowieckiej niewoli przybiło do irańskiego portu Bandar Anzali. Część z nich, pod dowództwem generała Andersa, miała utworzyć Polską Armię na Wschodzie. Wielu z przybyszy było tak zagłodzonych i wynędzniałych, że nie przetrwało trudów podróży i zmarło wkrótce po przybyciu do Iranu.

Polski Cmentarz w Teheranie
Polski Cmentarz w Teheranie

W następstwie wydarzeń tamtych dni, polska ambasada odkupiła połowę terenu cmentarza w teherańskiej dzielnicy Doulab, tuż obok cmentarza ormiańskiego i zorganizowała pochówek wielu zmarłych w Teheranie rodaków w praktyczny, lecz godny sposób.

Polski Cmentarz w Teheranie
Polski Cmentarz w Teheranie

Polski Cmentarz w Teheranie znajduje się we wschodniej części miasta. Są na nim pochowani uczestnicy przemarszu wojsk gen. Władysława Andersa z Armii Polskiej w ZSRR z Rosji przez Iran na Bliski Wschód, a następnie do Europy. Na cmentarzu tym pochowano 1937 osób, w tym 409 wojskowych.

Łącznie na obszarze Iranu zmarło w czasie wojny ponad 3500 Polaków, w tym 611 wojskowych. Największe (poza Teheranem) nekropolie polskie znajdują się w Pahlevi, Isfahanie i Kazwinie.
Polski Cmentarz w Teheranie
Polski Cmentarz w Teheranie

Po ewakuacji z ZSRR w Iranie znalazło się ponad 115 000 Polaków, w tym około 25 000 cywilów, wśród których 13 000 to dzieci. Na ulicach Teheranu język polski był zjawiskiem powszednim. Polscy uchodźcy otwierali sklepy, kawiarnie, restauracje, pracowali w bazach amerykańskich i brytyjskich. Kilkaset kobiet powychodziło za mąż za Persów i pozostało w Iranie na stałe.

Polski Cmentarz w Teheranie
Polski Cmentarz w Teheranie

Wielu uchodźców chorowało na malarię, tyfus, dyzenterię i inne choroby

„Po powrocie do Teheranu musiałem się zająć najgorliwiej szpitalami i obozami dla ludności cywilnej. Największym nieszczęściem był często beznadziejny stan zdrowia przybywających. Nieraz już po przybyciu do Teheranu ludzie umierali wskutek wycieńczenia i długotrwałego głodu podczas dwuletniego pobytu w Rosji sowieckiej. W ciągu kilku tygodni las, przeszło tysiąca krzyży, pokrył cmentarz polski w Teheranie. Zmarł także mój adiutant i serdeczny przyjaciel sprzed wojny porucznik Zygmunt Kostakiewicz, któremu cudem udało się wydostać z łagrów sowieckich” – pisał po latach generał Władysław Anders.

Polski Cmentarz w Teheranie
Polski Cmentarz w Teheranie

Wizyta na cmentarzu

Normalnie cmentarz jest zamknięty, ukryty za kilkumetrowym murem, do tego znajduje się w dzielnicy, do której nie zaglądają turyści. Dlatego by go odwiedzić, wcześniej zadzwoniliśmy do Polskiej Ambasady w Iranie. Z przemiłym Attaché kulturalnym ustaliliśmy termin wizyty, a on z kolei uprzedził dozorcę cmentarza, ze może się nas spodziewać.

W wyznaczonym dniu i odpowiedniej godzinie zapukaliśmy do bram cmentarza. Otworzył nam uprzejmy dozorca, który natychmiast poczęstował nas herbatą i ciasteczkami(!) oraz wręczył kilka książek i albumów, broszury i film na DVD.

Polski Cmentarz w Teheranie
Polski Cmentarz w Teheranie

Zanim zaczęliśmy zwiedzać dokładnie przestudiowaliśmy te materiały. Opisane w nich były losy polskich dzieci w Iranie, miejsca pochówku wszystkich polskich uchodźców i dokładna mapa cmentarza z zaznaczeniem każdego grobu.

Cmentarz zrobił na nas niesamowite wrażenie. Cicha, zielona okolica, zadbane groby, setki grobów… Bardzo smutne, ale jednak budujące doświadczenie, bo miła jest świadomość, że ktoś o ten cmentarz tak bardzo dba.

Polski Cmentarz w Teheranie
Polski Cmentarz w Teheranie

Zaginiona elegia

Przy wyjściu oddaliśmy albumy i broszury, a zdecydowaliśmy się kupić ową płytę. Już w domu obejrzeliśmy przejmujący dokument historyczny pod tytułem “Zaginiona elegia”, którego autorem jest Khosrou Sinai, znany reżyser irański. Produkcja tego filmu zajęła ponad trzynaście lat. Jego główną bohaterką jest pani Anna Borkowska, jedna z osób spośród polskich uchodźców, która osiadła w Iranie i z racji swej wielkiej miłości do gry na fortepianie stanowi “symbol zwycięstwa nadziei i życia nad śmiercią i trudami”. Khosrou Sinai za nakręcenie tego filmu został w roku 2008 odznaczony krzyżem kawalerskim orderu zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

Więcej o cmentarzu i Polakach, którzy zostali tam pochowani przeczytacie tutaj: www.doulabcemetery.com

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Zapisz sie na nasz Newsletter !

Zarejestruj się, a dostaniesz najnowsze wpisy prosto na maila

Persepolis.love

share with your friends ...Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterPin on PinterestShare on LinkedInEmail this to someoneShare on TumblrPrint this page
Oznaczone , , , ,
Facebook